22 februari 2017 Ranknet

De vier overkoepelende doelen van teksten en hun tekstsoorten

Bij het schrijven van teksten is het belangrijk om te weten, naast o.a. je doelgroep, wat het doel van je tekst is. Met een tekstdoel in gedachten kan je gericht schrijven naar dat doel en is je tekst veelal ook veel effectiever dan een tekst die alle kanten opgaat. In deze blog beschrijven we de vier overkoepelende tekstdoelen, wat dit precies inhoudt en welke tekstsoorten hier over het algemeen bij passen.

De vier overkoepelende tekstdoelen

1. Informeren

Het eerste tekstdoel dat we bespreken is informeren. Met een informerende tekst wil de schrijver bepaalde kennis met je delen. Dit kan betrekking hebben op informatie over een evenement of slaan op een nieuwsbericht. In informatieve teksten worden vaak feiten besproken en wordt subjectief taalgebruik vermeden. Informatieve teksten zijn vaak gebruiksaanwijzingen, nieuwsberichten, recensies, uitnodigingen.

2. Activeren

Een activerende tekst heeft als doel om de lezer te activeren tot een bepaalde actie. Dit kan zijn het kopen van producten met korting, het stemmen op bepaalde politici of het scheiden van afval. Over het algemeen vind je in dit soort teksten zinnen in de actieve vorm en bevatten ze woorden die moeten aanzetten tot actie, zoals ga nu, klik hier, wacht niet langer, koop snel, etc. Activerende teksten zijn vaak advertenties, verkiezingsfolders, promotieteksten van politieke partijen of verenigingen.

3. Overtuigen

De schrijver van een overtuigende tekst heeft als doel om de lezer te overtuigen van een bepaald standpunt. Dit is terug te zien in betogen, toespraken en advertenties. Afhankelijk van het niveau en de lengte van de tekst, kunnen verschillende oogpunten van een standpunt worden belicht en al dan niet worden ontkracht of bevestigd.

4. Amuseren

Het laatste overkoepelende doel is amuseren, ofwel vermaken. Het meest duidelijke voorbeeld van amuseren is fictieromans. Dat wil niet zeggen dat alle amuserende teksten fictie zijn. Anekdotes kunnen ook slechts als doel vermaak hebben en zijn toch non-fictie. Voorbeelden van amuserende teksten zijn romans, stripverhalen, korte verhalen, moppen, berichten op sociale media.

Afgebakend

Ik hoor je al denken, ‘geen enkele tekst is toch alleen maar informatief of alleen maar activerend’ en daar heb je gelijk in. Zo is een betoog in de eerste plaats overtuigend, maar ten tweede ook informerend en misschien zelfs wel activerend. Een roman kan amuserend en ook overtuigend zijn en een verkiezingsfolder zal informerend, overtuigend en activerend zijn (niet per se in die volgorde).

Elk overkoepelend doel staat meestal ook niet op zichzelf. Zo heeft een activerende tekst ook informerende en overtuigende elementen. Een overtuigende tekst is veelal ook informatief. Het is daarom belangrijk om deze tekstdoelen, net als de piratencode, eerder te zien als richtlijnen en niet als regels.

Tagged: ,